|
3.
BÖLÜM :
BESLENME PLANI ve EGZERSİZ
Diyabet tedavisinde insülinden sonraki ikinci önemli
unsur beslenme planıdır. Bu nedenle diyabette beslenme ilkelerini çok iyi
öğrenmeniz ve uygulamanız en az insülin tedavisi kadar önemlidir. Diyabetlilerdeki
beslenme planı kısıtlayıcı bir diyet değil aslında diyabeti olmayan bireylerin
de uyması gereken sağlıklı ve dengeli bir beslenme tarzıdır.
Diyabetik beslenme planında çocuğa verilen günlük toplam kalori miktarı aynı
yaştaki diyabeti olmayan bir çocuğun alması gereken miktar kadardır. Yani
toplam kalori (besinsel enerji) miktarı yönünden bir kısıtlama sözkonusu
değildir. Burada yalnızca günlük alınması gereken toplam kalorinin öğünler
arasındaki ve besin grupları arasındaki dağılımı bakımından bir düzenleme
sözkonusudur. Diyabetik beslenme planında genellikle üç ana öğün
(kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeği) nin yanısıra üç ara öğün (ana öğünlerin
arasında verilen hafif bir beslenme) şeklinde günlük toplam kalorinin bölünerek
verilmesi sözkonusudur. Ancak bazen dört ana öğün olarak da düzenlenebilir.
Doktorunuz öğünlerin sayısını ve her öğündeki kalori miktarını almakta
olduğunuz insülin enjeksiyon sayısına ve çocuğun günlük aktivitesine göre
ayarlayacaktır. Burada önemli olan verilen beslenme planına içerik ve
zamanlama olarak dikkatle uyulmasıdır. Öğün saatleri mümkün olduğunca bir
günden diğerine farklılık göstermemelidir. Beslenme planının ve verilen toplam
kalorinin çocuğun yemek alışkanlıklarına göre düzenlenerek menüler
oluşturulması konusunda diyetisyeniniz size yardımcı olacaktır.
Burada kısaca bahsetmek gerekirse ;
Diyabetik beslenme planında günlük toplam kalorinin
% 50-60’ı karbonhidratlardan
% 15-20si’ proteinlerden
% 30-35’i ise yağlardan karşılanmaktadır.
Hangi gıdada ne kadar kalori olduğu ve hangi ana besin grubuna girdiği
konusunda diyetisyeniniz size bir liste verecektir. Bu listelerdeki ana besin
gruplarındaki herhangi bir besin aynı gruptaki diğer bir besin ile
değiştirilebilir. Örneğin 1 dilim ekmek ile 3 kaşık
pişmiş pilavdaki kalori ve besin içerikleri benzer olduğundan birisi diğeri ile
değiştirilebilir. Buna besin değişimi diyoruz.
Besin değişimlerini ve ana besin gruplarını öğrendikten sonra çocuğun beslenme
planına uyan değişik yemek listeleri hazırlayabilirsiniz.
Diyabetik beslenme planında kaçınılması gereken başlıca
besinler: şekerlemeler, tatlılar, şekerli içecek ve meşrubatlar, reçel, pasta
kek, dondurma, çikolata gibi şekerden yoğun yiyeceklerdir. Bu yiyecekler kan
şekerinde hızlı yükselmelere neden olacakları için tercih edilmez.
Çocuğun günlük alması gereken karbonhidrat miktarının % 5 ini geçmemek
üzere normal şeker ile hazırlanmış tatlı yiyecekler normal beslenme planı
içinde yer almaktadır. Bunun yanısıra çocuğun tatlı yeme isteğini tatmin etmek
için yapay tatlandırıcılar ile tatlılar hazırlayabilirsiniz. Diyabetik
çikolata, bisküvi vs gibi hazır diyabetik ürünlerin karbonhidrat ve kalori
miktarı normal ürünlere göre biraz azaltılmış olmakla birlikte serbest
tüketilebilecek ürünler değildir. Bunlar alınıyor ise kutunun üzerini okuyarak
ne kadar karbonhidrat ve kaç kalori içerdiği öğrenilmeli ve bu miktar çocuğun
öğünlerindeki kalorisinden düşülmelidir. Burada dikkat edilmesi gereken
noktalardan birisi piyasada diyabetik ürün diye satılan ürünlerin pekçoğunun
kalorili tatlandırıcılar ile tatlandırılmış olması dolayısı ile kan şekerini
yükseltmeleridir. Bunlar serbest yiyeceklermiş gibi kullanılmamalıdır.
Diyet içecekler (diyet kola vs) ise suni tatlandırıcılar ile
hazırlandıklarından kalori içerikleri çok düşüktür ve kullanılmalarında sakınca
yoktur.
Bazı özel günlerde (doğum günü vs) istisnalar yapılabilir ve çocuğun tatlı kek
vs yemesine izin verilebilir. Bu durumlarda insülin dozunda arttırma
yaparak kan şekerinde meydana gelecek yükselme önlenebilir.
BAŞLICA YİYECEK GRUPLARI
A. Kalori içerenler:
Vücut için gerekli kalori (enerji), ancak bu besinlerin yenmesi ile karşılanır.
Kalori içeren besinler şunlardır
1. Karbonhidratlar:
Şeker,
ekmek, tahıl, unlu gıdalar, meyve, süt, yoğurt, peynir ve kurubaklagillerde
karbohidrat bulunur.
2. Yağlar:
Sıvı
yağ, katı yağ, süt ve süt ürünleri, kaymak ve zeytinyağı
3. Proteinler::
et, balık,süt, yumurta ve peynir grubunda bulunur.
Bu besinlerden protein ve yağların kan şekeri üzerine etkileri düşüktür. Kan
şekerimiz üzerinde asıl yükseltici etki karbonhidratlardan gelir.
B. Kalori içermeyenler;
Vitamin, mineral, su. Bunlar da vücudumuz için gereklidir ancak kalori
vermezler ve kan şekerini yükseltmezler. Bazı sebzelerdeki kalori ihmal
edilebilecek kadar azdır.
KARBONHİDRATLAR
Karbonhidratlar
vücudun harcadığı enerjinin (kalorinin) büyük bölümünü sağlarlar. 1 gr
karbohidrat 4 kalori içerir. Sağlıklı beslenmede karbonhidratlar günlük
enerjinin %50 - %60 gibi büyük bölümünü oluşturmalıdır. Karbonhidratlar kan
şekerini sağlayan temel gıda grubudur. Karbonhidratlar kompleks ve basit
karbonhidratlar olarak ikiye ayrılır. Diyabetlilerde daha çok kompleks
karbonhidratların tüketimi önerilir.
Kompleks Karbonhidratlı Besinler;
1)
Yüksek
Posalı; Kepekli ekmek, Kurubaklagiller, Sebze, Meyve, Bulgur,
2)
Düşük
posalı; Beyaz ekmek, Beyaz un, Mısır gevreği, Pirinç, Makarna,
POSA;
Lif olarak da
bilinen posa, bitkisel besinlerde bulunması sindirim sisteminde parçalanamayan
kısmıdır. Meyveler, sebzeler, tahıllar posa açısından zengin
besinlerdir.
İki tür posa
vardır;
Suda çözünen
posa; sebzeler,meyveler,kuru baklagiller, tahıllar ve yulafta bulunur. Suda
çözünebilir posadan zengin besinler kan şekerinin daha yavaş emilmesine ve kan
yağ düzeyinin düşürülmesine yardımcı olur.
Suda
çözünemeyen posa; kepek, bulgur, tam buğday unu ve tam buğday unundan yapılmış
ürünlerde bulunur.
Posayı fazla tüketmenin yolları;
·
Sebzeler ana sebze yemekleri dışında pilavlara makarnalara,böreklere vb.
eklenir.
·
Kurubaklagiller yine çorbalara, pilavlara bazı sebze yemeklerine eklenir.
·
Et, tavuk, balık, patates garnitürü olarak sebze yenilebilir.
·
Pirinç pilavına havuç, bezelye, mısır, nohut, badem vb. besinler eklenebilir.
·
Mutfakta kullanılan beyaz un tam buğday unu ile değiştirilebilir veya yarı
yarıya
kullanılır.
·
Dolmalarda ve sebze yemeklerinde pirinç yerine bulgur eklenir.
·
Sütlü tatlılara meyve veya kuru meyve eklenebilir.
·
Salatalara kurubaklagil, kuru meyve, kuru yemiş, mısır, makarna eklenir.
·
Haşlanmış veya fırınlanmış patates kabuğu ile yenebilir.
YAĞLAR
Yağlar
vücudumuzda enerji için gerekli olan besinlerdir. Yağlar kan şekerini fazla
yükseltmezler. Ancak gereğinden fazla alındığında kalorisi yüksek olduğundan
kilo alınmasına neden olurlar. 1 gr yağ 9 kalori verir. Yağlar katı (Doymuş) ve
sıvı (Doymamış) yağlar olarak ikiye ayrılır.
1.
Doymuş yağlar( Katı yağlar ): Tereyağı, margarin, et, peynir, süt, krema
2.
Doymamış yağlar ( Sıvı yağlar )
Çoklu doymamış: Mısırözü, ayçiçek, v.b.
Tekli doymamış: Zeytinyağı, fındık, badem, ceviz
Diyabetlilerde
doymamış (sıvı) yağların kullanımı uygundur. Kolesterolü yükseltmesi ve ileride
damar sertliğine (atreoskleroz) yol açması nedeniyle katı yağlar tercih
edilmemelidir.
Doymuş yağ tüketimini azaltmak için;
•
Balık ,tavuk,ve hindi eti kırmızı ete (koyun,dana vb) tercih edilir.
•
Kırmızı etin görünen yağlı ve tavuğun derisi çıkarılır.
•
Yemeklere katı yağ yerine sıvı yağ ve miktarı az olarak ekleyebilir.
•
Salam sosis sucuk pastırma gibi ürünler seyrek yenmelidir.
•
Tereyağı ve margarin sınırlandırılmalıdır.
•
Yemekler kızartma kavurma yöntemi yerine ızgara,fırın, haşlama, buğulama ve
susuz pişirme yöntemleri kullanılabilir.
Kolesterolün fazla bulunduğu yiyecekler:
Beyin, sakatatlar, Yumurta sarısı, pastırma, sucuk, salam, sosis, kırmızı et,
tavuk ve balık eti ve derisi, süt, yoğurt, peynir, kaymak, krema, tereyağı ve
kuyruk yağı.
PROTEİNLER
Proteinlerin
esas görevi büyüme gelişme sağlamak ve yıpranan hücreleri yenilemektir.
Proteinler kan şekerini yükseltmezler. Normal bir beslenmede günlük enerjinin
%12-15 kadarı proteinden sağlanmalıdır. 1 gram protein 4 kalori verir. Kırmızı
et, balık, tavuk, süt ve süt ürünleri, yumurta ve kuru baklagiller protein
içeren yiyeceklerdir.
Diyetisyeniniz
size çocuğun günlük kalori ihtiyacını bu ana besin gruplarından uygun
miktarları içerecek şekilde düzenleyen listeler hazırlayacaktır. Değişim
sistemini kullanarak siz bu listelerden değişik menüler hazırlayabilirsiniz.
Değişim Listesi Nedir? Nasıl Kullanılır?
Değişim
listeleri, enerji ve besin ögesi değerleri aynı olan yiyeceklerin bir grupta
toplanması ile oluşmuştur. Yiyeceklerinizi ait olduğu grubun içindeki bir diğer
yiyecekle değiştirme imkanı verir. Bu sayede diyet listesi monotonluktan
kurtulmuş olur.
Değişim Grupları Nelerdir?
1.
Ekmek
grubu
2.
Süt
grubu
3.
Et
grubu
4.
Kurubaklagil
grubu
5.
Sebze
grubu
6.
Meyve
grubu
7.
Yağ
grubu
EKMEK GRUBU:
Karbonhidrat
ve bitkisel protein içerirler. Enerjimizin esas kaynağıdırlar.
Örnek:
Ekmek, bulgur, makarna, şehriye, pirinç, patates mısır vb.
SÜT GRUBU:
Bu
gruptaki besinler proteinden zengindir. Ayrıca laktoz (süt şekeri) yani
karbohidrat ve yağ da içerirler. Kalsiyumu da yüksek oranda içerirler. Örnek:
Süt,yoğurt
ET GRUBU:
Bu
gruptaki besinler önemli protein kaynağımızdır. Ayrıca kan ve yağ yapımında
önemli rolü olan demirden zengindir. Her türlü et, peynir yumurta bu gruptadır.
Süt ve et grubundaki besinler protein yanında yağdan özellikle de doymuş (katı)
yağdan zengindirler.
SEBZE GRUBU:
Bu
gruptaki besinler vitamin ve minerallerden zengindirler.
Örnek: Ispanak,taze fasulye, pırasa, kabak, domates, biber vb.
MEYVE GRUBU:
Karbonhidrat,
vitamin ve posa içerirler.
Örnek: Elma, portakal, karpuz, şeftali, muz,
armut
vb.
YAĞ GRUBU:
Adından
da anlaşılacağı gibi bitkisel ve hayvansal tüm yağlar bu gruba girer. Yağlar
yemeklere tat verirler. Örn: Tereyağı, margarin, zeytinyağı, ve diğer sıvı
yağlar.
KURU BAKLAGİL GRUBU
Bu
gruptaki yiyecekler kuru fasulye, nohut, barbunya, yeşil mercimek, leblebi gibi
besinlerdir. Bunlarda karbonhidrat ve protein vardır.
DEĞİŞİM LİSTESİ:
Yiyecek
grubu Ortalama ölçü (1
değişim: 1 porsiyon
miktarı)
Et grubu:
Köfte
1
adet
Pirzola
1 küçük
boy
Kuşbaşı
et
3-4
parça
Biftek
1 avuçiçi büyüklüğünde
Tavuk
eti
1 yumurta büyüklüğünde
Balık
eti
1 köfte
kadar
Sosis
1
adet
Salam
1
dilim
Beyaz
peynir
1 kibrit kutusu
kadar
Kaşar
peyniri
2/3 kibrit kutusu
kadar
Yumurta
1 adet
Süt grubu:
Süt
1 su bardağı
Yoğurt
1 su bardağı
Ekmek grubu:
Ekmek
1 dilim Etimek
kadar
Hamburger
ekmeği
½
adet
Böreklik
yufka
¼
adet
Kepekli diyet
bisküvisi
4-5
adet
Galeta
2 adet
Tuzlu
bisküvi
2-3
adet
Tarhana
çorba
1
kase
Mercimek
çorba
1
kase
Şehriye
çorba 1
kase
Pirinç
çorba 1
kase
Pirinç
pilavı(pişmiş) 3
tepeleme yemek kaşığı
Bulgur
pilavı 3
tepeleme yemek kaşığı
Makarna 3
tepeleme yemek kaşığı
Erişte,
Kuskus 3
tepeleme yemek kaşığı
Patates 1
orta boy
Patlamış
mısır 1
su bardağı dolusu
Haşlanmış
mısır
1 küçük boy
Corn
flakes 3
yemek kaşığı dolusu
Kuru baklagil
grubu:
Kuru fasulye
(pişmiş)
5-6 yemek
kaşığı
Kuru
nohut
(pişmiş)
5-6 yemek
kaşığı
Barbunya
(pişmiş)
5-6 yemek
kaşığı
Yeşil mercimek
(pişmiş)
5-6 yemek
kaşığı
Kuru
bakla
(pişmiş) 5-6
yemek
kaşığı
Leblebi-Nohut
1
çay
bardağı
Not: 1
kurubaklagil grubu: 1 et grubu + 1 ekmek grubu
Meyve grubu:
Armut
1 küçük
boy
Elma
1 küçük
boy
Ayva
¼ orta
boy
Çilek
1 su
bardağı
Dut
½ su
bardağı
Erik
(kırmızı)
2-3
adet
Erik
(yeşil)
10
adet
Portakal
1 orta
boy
Şeftali
1
orta
boy
Greyfurt
½ küçük
boy
İncir
(taze)
1
adet
Karpuz
1 ince
dilim
Kavun
1 ince
dilim
Kayısı
(taze)
2-3
adet
Kiraz
15
adet
Kiwi
1
adet
Mandalina
1 orta
boy
Muz ¼
büyük
boy
Nar ½
adet
Üzüm 15-20
adet
Portakal suyu
(sıkma) 1
çay
bardağı
Yağ grubu:
Sıvı
yağlar:
1 tatlı
kaşığı
Katı
yağlar
1 tatlı
kaşığı
Zeytin
7-8
adet
Diyetisyeniniz
günlük alacağınız kalori miktarına göre her öğünde yukarıdaki listedeki hangi
besin grubundan kaç değişim (porsiyon) tüketmeniz gerektiğini gösteren bir
liste ve menüler verecektir. Bu menüleri çocuğunuzun beslenme
alışkanlığına göre diyetisyenle konuşarak çeşitlendirebilirsiniz
KARBOHIDRAT SAYIMI
Vücut için
gerekli kalori (enerji), ancak besinlerin yenmesi ile karşılanır. Aldığımız
besinler içinde kan şekerini arttıran temel besin ögesi
karbohidratlardır. Ancak sağlıklı bir beslşenme için de aldığımız
günlük toplam kalorinin % 50-60 ını karbonhidratlardan karşılamamız
gerekmektedir. Karbohidratlar, tüketildikten 10-15 dakika sonra kan
şekerini yükseltmeye başlarlar, yaklaşık 2 saat içinde de tüketilen tüm
karbonhidrat kan şekerine/glukoza dönüşür.
Bu nedenle kan
şekerimizi iyi dengeleyebilmek için her öğünde ne kadar karbonhidrat
tükettiğimizi bilmemiz gerekir.
Karbohidrat sayımı nedir?
Karbohidrat
sayımı, diyetteki karbonhidrat miktarını sayarak karbohidrat miktarına göre
insülin dozunu belirlemek veya öğünlerde değişimi karbohidrat miktarına göre
belirlemektir. Karbohidrat sayımı;
· Diyabetliye
beslenme saatlerinde ve besin miktarlarında esneklik sağlar.
·Besin
seçiminde çeşitliliğe yer verir.
. Diyabetlinin tercihleri ve yaşam biçimi ile ters düşmez,
· Öğünlerde
tüketilen karbohidrat miktarına göre, insülin dozunda ayarlama olanağı sağlar.
· Uygulaması
hem diyabetliler hem de diyabetle uğraşan sağlık ekibi (özellikle diyetisyen)
açısından kolay olan, bir menü planlama yöntemidir.
Basit düzey karbohidrat sayma yöntemi
Yöntemin
uygulanmasında diyetisyen,
-
Öncelikle
diyabetlinin ana ve ara öğünlerinde alması gereken karbohidrat miktarını
(gramını) belirler.
-
Daha sonra,
diyabetliye, karbohidrat içeren besinler ve içerdikleri karbohidrat miktarları
konusunda bilgi verir.
-
Bunun
için besin grupları ya da değişim listeleri kullanılır.
-
Bu
gruplar arasında et ve yağ grubu karbohidrat içermedikleri için, sebze grubu da
düşük miktarda karbohidrat içerdiği için, karbohidrat hesaplamasında dikkate
alınmaz.
-
Ancak
havuç, bezelye, tatlı kabağı gibi sebzeler, diğer sebzelere göre biraz daha
fazla karbonhidrat içermeleri nedeniyle, yenilen miktarları dikkate alınarak
hesaplamaya katılır.
-
Şimdiye
kadar besin grupları arasında yer almayan, ancak karbohidratın ana
kaynağı olan şeker ve tatlı türünden besinler, karbonhidrat hesabında dikkate
alınmak üzere ayrıca gruplanır.
Genel
olarak;
· Ekmek grubunun 1 porsiyonu ya da
değişimi: 15 g karbonhidrat içerir
· Meyve grubunun 1 porsiyonu ya da
değişimi: 12-15 g karbohidrat içerir
· Süt grubunun 1 porsiyonu ya da
değişimi : 12-15g, karbohidrat içerir
· Şeker grubunun 1 porsiyonu ya da değişimi
: 15 g karbonhidrat içerir.
Kuru baklagil grubunun 1 porsiyonu
ya da değişimi : 15 g karbohidrat
içerir.
Süt grubu: Bu gruptaki besinlerin 1 porsiyonu 12-15 gr karbonhidrat içerir.
1
su bardağı süt
1 su bardağı yoğurt
2 su bardağı ayran
Ekmek
grubu: Bu gruptaki besinlerin 1 porsiyonu 15g karbonhidrat içerir.
1 dilim ekmek (tost ekmeğinden biraz kalın)
1 kase çorba
1 servis kaşığı dolusu pirinç pilavı
1 servis kaşığı dolusu bulgur pilavı
1 servis kaşığı dolusu makarna
1 servis kaşığı dolusu erişte
1 orta dilim börek (iki kibrit kutusu kadar)
1 kepçe kuru baklagil (fasulye, bezelye)
1 orta boy patates, tatlı kabak, yarım orta boy haşlanmış mısır
4 adet altınbaşak ya da etiform bisküvi
3 adet grisini
Meyve grubu: Bu gruptaki besinlerin 1 porsiyonu, 12-15 g
karbonhidrat içerir.
1 küçük boy elma
1 küçük boy portakal
1 küçük boy şeftali
1 küçük boy armut
1 küçük boy muz
1 küçük dilim karpuz (boydan boya)
1 küçük dilim kavun (boydan boya)
1
mandalina
1 kase yeşil erik
1
kivi
3-4
adet kayısı
1 kase çilek
1 kase kiraz
Şeker grubu: Bu gruptaki besinlerin 1 porsiyonu 15 g karbonhidrat içerir.
3 tatlı kaşığı tepeleme şeker
5-6 adet kesme şeker
2 tatlı kaşığı reçel, bal, pekmez
1/3 porsiyon sütlaç, keşkül, kazan dibi vb sütlü tatlı
1/2 porsiyon dondurma
1/3 orta dilim kek
Diyabetli çocuklarda yapay tatlandırıcılar kullanılabilir mi:
Tatlandırıcılar
şeker yerine kullanılabilen aynı tadı veren, sağlık açısından sakıncası olmayan
düşük kalorili veya kalori içermeyen öğelerdir. iki tür tatlandırıcı vardır:
-
Enerji
içermeyen tatlandırıcılar :
(Sakarin siklomat, aspartam, asesulfam Potasyum,sukroloz,tomatin) bunlar kan
şekerini yükseltmezler
-
Enerji
içeren tatlandırıcılar:
Fruktoz ve şeker alkolleri (sorbitol, mannitol, ksititol,izomalt) bunlar normal
şeker kadar olmasa bile kan şekerini yükseltirler.
Marketlerde diyet veya diyabetik ürün olarak satılan gıdaların içeriğini
okuyarak 1 porsiyonunda kaç gr karbonhidrat olduğunu ve hangi cins tatlandırıcı
ile hazırlanmış olduğunu bilmemiz ve buna göre ölçülü olarak normal
beslenme planımızdan bu kadar karbonhidratı düşerek kullanmamız gerekir.
Örneğin bir diyet bisküvi enerji içermeyen tatlandırıcı ile hazırlansa
dahi içindeki un karbonhidrat olduğundan kan şekerini yükseltir. Aynı şekilde
diyet dondurma içindeki süte bağlı olarak yine kan şekerini yükseltir. Bu
nedenle bu gıdaları içindeki karbonhidratı sayarak kullanabiliriz. Yani
diyet veya diyabetik ürünler serbestçe tüketilecek ürünler değildir.
EGZERSİZ:
Diyabet tedavisinde gözönüne alınması gereken diğer
bir unsur da aktivite ve egzersizdir. Vücudumuz ve kaslarımız hareket ettiği
zaman gerekli enerjiyi kandaki şekeri kullanarak sağlar. Bu nedenle hareket etmek
ve egzersiz kan şekerinin düşmesine yardımcı olur. Aktif ve
hareketli çocuklarda insülin ihtiyacı hareketsiz olanlara göre daha azdır. Bu
nedenle diyabetli çocukların ana öğünlerden yaklaşık 1 saat sonra 15-20
dakikalık bir orta dereceli egzersiz (ip atlama, merdiven inip çıkma, bisiklete
binme, yüzme) gibi veya 30-45 dakikalık daha hafif egzersiz (tempolu yürüme,
masa tenisi) gibi bir aktivitede bulunmaları önerilmektedir. Bu
egzersizler yemeklerden sonra oluşacak kan şekeri yükselmelerinin önlenmesinde
faydalı olmaktadır.
Not: Eğer kan şekeri 250 nin üzerinde ve/veya idrada keton var ise egzersiz
yapılması tavsiye edilmez.
Kan şekerleri zaten düşük olma eğiliminde olan sık hipoglisemiye giren
çocuklarda da egzersiz önerilmez.
Diyabetli çocukta günlük aktivite düzeyinin günler arasında çok fazla
değişkenlik göstermemesi ve olabildiğince aynı düzeyde olması kan şekeri
dengesinin daha rahat kurulmasına yardımcı olur. Diyabetli çocuklarda
olağan dışı aktivite durumlarında alınması gereken ekstra karbonhidrat miktarı
açısından Tablo 1 e bakınız.
|