Diyabette İnsülin pompası
tedavisi
Ünitemizde diyabetli çocuk ve gençlere uygulanan tedaviler arasında insülin
pompası da yer almaktadır. İnsülin pompa tedavisinin esası taşınabilir bir
elektromekanik pompa aracılığıyla deri altına sürekli insülin vermeye
dayanmaktadır. Insülin pompaları cep telefonu büyüklüğünde ve bele takılabilen
aletler olup pompanın haznesine bir kartuş içinde kısa veya hızlı etkili
insülin analogları konmaktadır. Pompaya bağlanan bir kateter (ucunda silikon
iğne olan ince bir hortum) karın derisine yerleştirilmekte, bu kateter 3 günde
bir değiştirilmektedir. İnsülini pompa ile vermek enjektör veya kalemle vermeye
göre biraz daha fizyolojik (pankreasa benzer) bir şekilde insülin vermeyi
mümkün kılmaktadır.
Pompa tedavisinde günlük insülin
dozunun yarısı 24 saate bölünerek sürekli bazal insülin verilmekte geri kalan
kısmı ise öğün önceleri pompaya kumanda edilerek (pompanın tuşuna basılarak
istediğimiz miktarda) hızlı olarak verilmektedir. Bu şekilde pankreasın
verdiğine daha yakın bir şekilde insülin vermek mümkün olmaktadır. Ancak pompa
suni pankreas (kan şekerini ölçen ve buna göre insülim veren bir alet)
değildir. Pompa yalnızca daha fizyolojik biçimde insülin vermeye yaramaktadır.
Pompa kullanan çocukların günde 4-6 kez kan şekeri ölçmeye devam etmeleri ve
buna göre öğün öncesi ve gerekirse bazal insülin verilme hızını ayarlamaya
devam etmeleri gereklidir. Pompa kullanan hastaların HbA1c’lerinde hafif bir
düzelme olduğu (ortalama % 0.5), ama esas önemlisi kan şekeri düşüklüğü
sıklığında % 50-80 azalma olduğu bilinmektedir.
Pompa tedavisinin aile ve
çocuklardan daha fazla katkı ve çaba istediği unutulmamalıdır. Ancak gerekleri
yerine getirildiğinde hastaların yaşam kalitesine önemli katkısı olan ve
özellikle beslenme zamanlaması yönünden önemli kolaylıklar getiren bir tedavi
yöntemidir. Pompa iyi eğitimli ve motivasyonu yüksek aile ve çocuklarda oldukça
iyi bir diyabet kontrolü sağlamaktadır. Hastaların Pompa tedavisi
başlamadan önce çoklu doz insülin tedavisi uygulaması ve günde 4 kez kan şekeri
bakması, insülin dozlarını ayarlayabilme ve besinlerdeki karbonhidrat miktarını
sayabilme yeteneği kazanması gereklidir. Hastalara bu eğitimi verdikten sonra
ortalama 3 günlük bir süreyle hastaneye yatırıp hem pompayı kullanmayı
öğretmekte hem de pompa ayarlarını belirlemekteyiz.
Suni pankreas (akıllı pompa: hem kan
şekerini ölçen hem de buna göre uygun miktarda insülin veren cihaz) henüz
mevcut değildir ancak bu konuda çalışmalar devam etmektedir.