|
Şişmanlık (Obezite) sağlık üzerindeki
olumsuz etkilerini daha çok erişkin yaşlarda göstermesi nedeniyle bir erişkin
hastalığı olarak görülmekle birlikte aslında temelleri çocuklukta atılan bir
sorundur. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki, ergenlik çağında şişman olan
çocukların % 80’i erişkin yaşlarında şişman olarak kalmaktadırlar. Yetişkin
şişmanların ise ancak % 5’i kilo verdikten sonra bunu
koruyabilmektedirler. Bu nedenle şişmanlığın önlenmesi ve etkili tedavisi
çocukluk döneminde gösterilecek çabalara bağlıdır.
Şişmanlık basit tanımıyla vücuttaki yağ kitlesinin artmasıdır. Bir çocuğun
ağırlığı boyuna göre olması gereken ideal ağırlığının % 120 sinden fazla ise
şişman, % 140’ ından fazla ise aşırı şişman (morbid obezite) olarak
değerlendirilir. Ayrıca Vücut kitle indeksi grafikleri üzerinden de şişmanlığın
derecesi hesaplanır.
Şişmanlığa genellikle çocuğun aldığı günlük kalori ile harcadığı kalori
arasındaki dengenin bozulması neden olur. Modern yaşam tarzı (fastfood, şekerli
içecekler, hareket azlığı vb) ülkemizde de çocuklardaki şişmanlık oranının
artmasına neden olmaktadır. Olguların bir kısmında ise hipotiroidi gibi
hormonal veya bazı genetik sendromlar şişmanlığın esas nedenidirler. Sebep ne
olursa olsun vücuttaki yağ kitlesinin artması insülin hormonuna direnç
gelişmesine neden olarak metabolizmayı bir kısır döngüye sokar ve önlem
alınmadığı takdirde obezitenin derecesi giderek artar.
Şişmanlığın çocukluktaki etkileri arasında kan yağlarında artma (erişkin
yıllarda ateroskleroz, hipertansiyon ve kalp hastalıklarına neden olur), şeker
metabolizmasında bozulma (erişkin yıllarında Tip II şeker hastalığına yol açar)
en başta gelenlerdir. Bunun yanısıra uyku bozuklukları, vücut ağırlığı
nedeniyle eklem ve omurga problemleri, erkek çocuklarda göğüslerde büyüme
(Jinekomasti) ve psikolojik sorunlara yol açabilir.
Bu nedenle şişman çocuklarda hem şişmanlığa yol açan nedenlerin
değerlendirilmesi hem de tedavisinin geciktirilmemesi önem taşır.
Çocuk ve ergenlerde şişmanlık tedavisinde diyet, egzersiz, davranış tedavisi ve
seçilmiş olgularda ise ilaç tedavisi uygulanır. Unutulmamalıdır ki, çocuklarda
şişmanlık tedavisinin amacı yalnızca belli bir sürede ağırlık azalması sağlamak
değildir, bunun kadar önemli bir amaç da yaşam boyu sürecek sağlıklı yaşam
tarzı değişikliklerini oluşturmak ve dolayısıyla yetişkin şişmanlığını
önlemektir.
Beden kitle indeksini hesaplamak için çocuğun ağırlığını boyunun karesine
bölünüz.
Kız çocuklarda yaşa göre beden kitle indeksi (BKI) persentil grafiği
Erkek çocuklarda yaşa göre beden kitle indeksi (BKI)
persentil grafiği
|