|
Vücudumuzun iskeletini oluşturan kemik
dokusu basitçe protein ve minerallerden oluşan bir dokudur. Kemiğin yapısındaki
kollajen adı verilen proteinler kemiğin esnekliğini, kalsiyum ve fosfor
mineralleri ise sertliğini sağlar. Osteogenezis imperfekta hastalığında kemik
dokusundaki temel protein olan kollajenin yapımında genetik bir mutasyon
(bozukluk) nedeniyle kemik dokusu yapımında düzensizlik olur. Oluşan kemik
dokusu dayanıksız, zayıf ve kırılgandır. Bu hastalığın ağırlık derecesine göre
4 farklı tipi bulunmaktadır. Ağır olgularda doğumda özellikle kaburga
kemiklerinde kırıklar nedeniyle solunum yetmezliği oluşarak bu hastalar
kaybedilebilir. Hastalığın daha hafif tiplerinde ise düşme ve basit çarpmalarla
kol, bacak kemiklerinde kolayca kırılmalar meydana gelir. En hafif şeklinde ise
boy kısalığı ve kemik yoğunluğunda düşüklük olup kırık nadir görülür.
Osteogenezis imperfekta hastalığında genellikle ailede etkilenmiş başka
bireyler de bulunur. Ancak olguların bir kısmında aile hikayesi olmaksızın yeni
mutasyon sonucu çocuk etkilenmiş olabilir.
Hastaların çoğunda gözlerdeki beyazlık
mavi-gri renktedir. Buna mavi sklera denilir ve osteogenezis imperfekta için
oldukça tanıtıcı bir bulgudur. Osteogenezis imperfektanın bazı tiplerinde
çocuklarda ayrıca dişlerde çürükler, düzensizlik, sararma, kulaklarda işitme
kaybı da görülebilir.
Osteogenezis imperfektalı hastalarda
genellikle daha bebek anne karnında iken USG ile teşhis konulabilmektedir. Anne
karnında teşhis konulan bebeklerin doğumlarının mutlaka sezaryenle yaptırılması
son derece önemlidir. Çünkü bu bebeklerin normal doğum sırasında annenin doğum
kanalından geçerken maruz kalacakları basınç sonucu ciddi kırıklar meydana
gelebilir.
Tekrarlayan kırıklar kollarda ve
bacaklarda kalıcı şekil bozukluklarına (deformite) yol açabilir ve bu şekil
bozuklukları sonucu kişi ayakta duramaz, yürüyemez hale gelir. Osteogenezis
imperfektalı bebeklerin oturmaları, yürümeleri gecikir. Ayrıca bu bebeklerin
bıngıldakları (bebeklerin başının ortasındaki yumuşak açıklık) normalden daha
geniş olur. Normalde 18 aya kadar kapanması gereken bıngıldak bu bebeklerde
kapanmayabilir.
Osteogenezis imperfektanın teşhisi ve
tipi bu konuda deneyimli çocuk endokrinoloji uzmanınca muayene, kan ve idrar
tetkikleri, kemik grafileri ve kemik yoğunluk ölçümleri ile konulabilir.
Genetik analizler ile hastalığın tipi ve kalıtım özelliği konusunda daha
ayrıntılı bilgi edinilebilir.
Osteogenezis imperfektanın tedavisinde
son yıllarda önemli ilerlemeler meydana gelmiştir. Bu hastalıkta damardan veya
ağızdan kemik yıkımını önleyici tedaviler başarı ile kullanılmaktadır. Bu
tedaviler ile hastalardaki kemik kırıklarının sıklığı azaltılabilmekte, kalıcı
iskelet deformitelerinin oluşması önlenebilmekte veya azaltılabilmektedir.
Ancak bu tedaviye mümkün olduğunca erken yaşta başlanması gerekmektedir.
Çocukta tekrarlayan kırıkların yol açtığı şekil bozuklukları oluşmadan tedavi
başlanır ise tedavinin başarı şansı yükselmektedir.
|